sanat

Anadolu Topraklarında Keçe Sanatı


M.Ö. 3. ve 4. Yüzyıllarda, Türklerde kullanılan keçe ürünleri toplumun yapısı ve kültürü hakkında ipuçları vermektedir. Her devlette kullanım alanı farklı olsa da keçe, bütün kültürleri etkilemiştir.

Anadolu Topraklarında Keçe Sanatı

M.Ö. 3. ve 4. Yüzyıllarda, Ön Türkler’den başlayarak İskit, Hun, Göktürk, Uygur, Oğuz Türklerinde kullanılan keçe ürünleri toplumun yapısı ve kültürü hakkında ipuçları vermektedir. Her devlette kullanım alanı farklı olsa da keçe, bütün kültürleri etkilemiştir.

Anadolu’nun Türklere açılan kapısı olan 1071 Malazgirt Savaşı ile birçok Oğuz ve Türkmen boyu bu topraklara yerleşmiştir. Anadolu topraklarında varlığını sürdüren Anadolu Selçuklu Devleti, Türklerin burada düzenli bir şekilde yerleşmesinde büyük katkısı olmuştur. Türklerin bir kısmı yerleşik düzene geçmiş; bir kısmı ise konar göçer yaşamına devam etmiştir.

Anadolu’da bazı kentlerde Bizans halkı yaşamaktaydı. Yerleşmelerden bazılarıysa Bizans halkı tarafından boşaltılmış kentlerdi. Türkler, Bizans halkı tarafından boşaltılmış köy, kasaba, kentlere; yeni alanlara veya eski yerleşim alanlarına yerleştirilmiştir.

Bu dönemde sanat ve ticaret yapan Bizans halkıyla birlikte yaşayan Türklerin; bu topraklarda kendilerini göstermesi, ekonomik olarak üretim yapmaları gerekiyordu. Bu sistemi oturtmak isteyen esnaf ve zanaatkarlar, Orta Asya’dan getirdikleri faaliyetlerini burada yapmaya başlamışlardır. Bu düzenin sağlanması için de Anadolu Selçuklu Devleti’nin desteğiyle Ahilik Teşkilatı kurulmuştur. Osmanlı döneminde de devam eden bu teşkilat yapılanması içinde esnaf ve zanaatkarlar bulunmaktadır. Keçecilik de bu dönemde geleneksel meslekler içinde yerini almıştır. Keçecilik, Osmanlı Döneminde XIX. Yüzyılın ilk çeyreğine kadar gelişim ve varlığını sürdürmüş; bu zamandan sonra artık gerilemiştir. Osmanlı döneminde kullanılan keçe külahlar, askeri giysiler, çadırlar teknolojinin ilerlemesi, devletin Batı hayranlığı sebebiyle üretimi durdurulmuştur.

Bu durum, keçeci esnafını zor durumda bırakmıştır. “Sanatkâr zümresini varlığının temel sebebi saraydır. Ancak halk kültürüne ait zanaatsal çalışmalar saray ve yönetici çevresinde gündeme gelseler bile taşraya ait, basit, kaba halk uğraşları olarak kabul edilirdi. (A. Uğurlu2005:10)”

 Cumhuriyetle birlikte Anadolu yeniden yapılanmaya girmiş; ticaret, sanat ve meslekleri yapan esnaf ve zanaatkarlara yönelik kanunlar çıkarılmıştır. Geçmişte Ahilik teşkilatında uygulanan usta-çırak ilişkisi gibi benzer eğitimler görülmektedir. Geçmişten günümüze kadar Keçe sanatı değişim ve dönüşümlere uğrasa da geleneksellikten hiçbir zaman kopmamıştır. Gelişen teknolojiyle birlikte metropol kentlerde kullanım alanı daralsa da kırsal kesimlerde varlığı devam etmektedir.

Anadolu Topraklarında Keçe Sanatı
visibility   453    comment   0
Yorum Ekle:
Lütfen yorum eklemek veya yeni bir yorum eklendiğinde bildirim almak için giriş yapın veya kayıt olun.
1 person will be notified when a yorum is added.